ประเพณีโบราณ “การทำบุญส่งเรือ” ปากน้ำปราณ

ประเพณีโบราณ “การทำบุญส่งเรือ” ปากน้ำปราณ

คนไทยในอดีตมักจะมีเรื่องราวความเชื่อที่แปลกๆ มากมาย แม้ว่าปัจจุบันความเชื่อเหล่านั้น จะค่อยๆเลือนหายไป แต่ก็ใช่ว่าจะไม่มี หากแต่ว่าคนในสมัยนี้มักจะลืมเลือนความเชื่อเหล่านั้นไป เนื่องจากการได้รับวัฒนธรรมสมัยใหม่เข้ามา ทำให้ความเชื่อเหล่านั้นไม่สำคัญ และกลายเป็นเพียง แค่ความงมงายด้วยซ้ำไป

ตำบลปากน้ำปราณ อำเภอปราณบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เป็นตำบลเล็กๆ ที่ตั้งอยู่ติดกับแม่น้ำปราณบุรี และชายฝั่งทะเลอ่าวไทย เป็นชุมชนที่คนส่วนใหญ่จะประกอบอาชีพประมงเป็นหลัก และใช้ชีวิตอยู่กับแม่น้ำลำคลองตลอดเวลา จึงไม่แปลกที่คนที่นี้จะมีเรื่องราวความเชื่อและความผูกพันกับน้ำ เป็นอย่างมาก จนนำไปสู่ประเพณีโบราณที่ในสมัยนี้ต้องบอกว่าหาดูได้ยากมาก นั่นก็คือ “ประเพณีทำบุญส่งเรือ” ประเพณีทำบุญส่งเรือในตำบลปากน้ำปราณนั้น ได้ปฏิบัติสืบต่อกันมาเป็นเวลาหลายสิบปี เดิมทีชาวบ้านในชุมชนตำบลปากน้ำปราณจะปฏิบัติตามประเพณีนี้กันเอง ส่งผลให้ไม่เกิดความต่อเนื่องของการปฏิบัติตามประเพณี จนกระทั่งปี พ.ศ. 2554 เทศบาลตำบลปากน้ำปราณได้ตระหนักเห็นความสำคัญ และเพื่อเป็นการสืบสานประเพณีที่มีมาแต่โบราณ จึงได้บรรจุลงในแผนงบประมาณประจำปี ประเภทงานศาสนาวัฒนธรรมและประเพณีท้องถิ่น และมีการปฏิบัติตามประเพณีต่อเนื่องกันทุกปี โดยวันจัดงานจะไม่ได้มีการกำหนดวันที่แน่นอน แต่มักจะทำกันในช่วงเดือนหงาย (ช่วงขึ้น 8 ค่ำ ถึง แรม 4 ค่ำ) เพราะเป็นช่วงที่ชาวประมงไม่ได้ออกทะเล เมื่อใกล้ถึงวันงาน ผู้ที่มีความสามารถในการต่อเรือจะช่วยกันต่อเรือลำเล็กสำหรับใส่สิ่งของต่าง ๆ ซึ่งในสมัยก่อนจะใช้ต้นกล้วยต่อเป็นแพขึ้นมา แล้วนำ ผ้าขาวมาพันโครงสร้างที่ต่อไว้จนกลายเป็นเรือลำเล็กๆ พร้อมตกแต่งให้สวยงาม แต่ในปัจจุบันวัสดุที่ใช้ ในการทำเรือก็ได้มีการเปลี่ยนแปลงไปตามยุคตามสมัย บางที่อาจมีการใช้ไม้ไผ่ตัดเป็นท่อนๆ ต่อเป็น แพแทนต้นกล้วย และใช้กระดาษแก้วแทนผ้าขาวเป็นต้น

ในวันงานจริง ชาวบ้านจะนำอาหารไปทำบุญตักบาตร พร้อมทั้งนำดอกไม้ ธูปเทียน ข้าวปลาอาหาร ทั้งของคาว ของหวาน ของแห้ง น้ำ เงิน และตุ๊กตาดิน (ปั้นจากดินเหนียวหรือดินน้ำมัน) เท่าจำนวนสมาชิกในครอบครัว ไปใส่ลงในเรือ หลังจากนั้นพระสงฆ์จะเจริญพระพุทธมนต์ สวดอธิษฐานให้แก่ดวงวิญญาณของบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว ให้มากินอาหารข้าวปลาอาหารที่จัดเตรียมไว้จนอิ่มหนำสำราญ พร้อมเอาโรคภัยไข้เจ็บ และสิ่งที่ไม่ดีออกไปจากชีวิต ซึ่งในบางแห่งมีการเขียนรายชื่อญาติที่ล่วงลับไปแล้วใส่ลงในเรือ บางแห่งเขียนรายชื่อญาติแล้วเผาเป็นการอุทิศส่วนกุศล เสร็จแล้วจึงนำเรือไปปล่อยในทะเล โดยการปล่อยนั้น ผู้คนจะช่วยกันลากเรือออกจากฝั่งไปต่อกับเรือหางยาวที่เตรียมไว้ เพื่อลากเรือที่มีสิ่งของออกไปให้ไกลจากฝั่งมากที่สุดเท่าที่จะไกลได้ และปล่อยเรือไว้อย่างนั้น เป็นอันเสร็จพิธี ซึ่งระหว่างการลากเรือออกไปนั้นจะมีการจุดประทัดไปตลอดทางเพื่อความเป็นสิริมงคล

จะเห็นได้ว่าประเพณีทำบุญส่งเรือนั้น เกิดขึ้นจากความเชื่อในเรื่องของพระพุทธศาสนา ที่คิดว่าการที่เราทำบุญตักบาตรให้กับคนที่ตายไปแล้วนั้น ซึ่งเป็นบรรพบุรุษของเราเป็นการแสดงออกถึงความกตัญญูกตเวที ซึ่งจะช่วยทำให้เรามีชีวิตที่ดีขึ้น และขจัดสิ่งไม่ดีทั้งหลายออกไปจากชีวิตได้ ไม่ว่าความเชื่อดังกล่าวจะเป็นจริงหรือไม่ แต่สิ่งที่ผู้คนชาวตำบลปากน้ำปราณ และผู้ร่วมพิธีดังกล่าวได้รับแน่นอนนั้น ก็คือ ความสุขทางใจ